सायाबुङ बारे .....
By:  Dev Khambu   26 Dec 2016
राईहरुले टाउकोमा बेरेर लगाईने फेटा जस्तो परिहनलाई सायाबुङ भनिन्छ । सायाबुङलाई खस नेपालीमा रुपान्तर गर्दा “शिरको फुल” भन्ने अर्थ लाग्छ (बान्तावामा) । राईहरुले सायाबुङलाई छेन्छोक्ली (हिमाल टाकुरा) को प्रतिक मान्ने गरेकोले यो सेतो रगंको हुन्छ । सामान्यता टाउकोमा लगाउने सायाबुङ १२ हात लामो (लगभग ५ मिटर) हुने गर्दछ र यसलाई टाउकोमा मिलाएर बेरिन्छ । यो किराती खम्बु राई पुरुषहरुको टाउकोमा लगाउने परिहन हो, जो उहिले देखी हाम्रा पुर्खाहरुले लगाउदै आएको मानिन्छ । माङपा, धामी, नाम्छोङ तथा मुन्दुमी ज्ञान भएका विद्वानहरुले सायाबुङको केही भाग कुम सम्म आउने गरी पुच्छर जस्तो निकालेर लगाएका हुन्छन् भने साधारण राईपाहरुले सायाबुङको सम्पूर्ण भाग टाउको वरिपरी मिलाएर बेरेको हुन्छन् । बिवाहमा र शिर उठाउने विषेश परम्परागत समारोहहरुमा विधिपुर्वक सायाबुङ लगाईन्छ । तर अन्य सामान्य समयमा टाउको छोप्ने उदेश्यले सायाबुङको प्रयोग गरिन्छ । सायाबुङ जुनै पनि समयमा परिहन गर्न सकिन्छ । सायाबुङ टाउको छोप्ने लामो कपडा मात्र हैन, यसको बहुमुखी प्रयोगहरु छन् : जस्तै: उहिले लडाईको समयमा खुकुरी-तलवारको प्रहारबाट टाउकोलाई सुरक्षित राख्न हेल्मेटको रुपमा सायाबुङ लगाईन्थ्यो, टाउकोमा नाम्लो लगाएर भारी बोक्दा सायाबुङले समानको भारलाई हलुको महशुस गराउछ, खोलानाला तर्दा सायाबुङ खोलेर दोरी जस्तो गरी प्रयोग गर्न सकिन्छ, यसलाई पटुको सरह कम्बरमा बाध्नु पनि मिल्छ, खाने सरसमानलाई लपेट्नु पनि सायाबुङको प्रयोग गरिन्छ, बाहिर जंगल तिर बास बस्नु पर्ने बेला सायाबुङलाई फिजाएर ओड्ने-उछ्याउने कपडा सरह प्रयोग गर्न सकिन्छ, टनटलापुर घाममा टाउको छोप्नु र जाडो याममा टाउकोलाई न्यानो पार्ने गरी ढाक्नु पनि यसको विषेशता हो । यही गुणहरुले भरिपूर्ण भएको कारणले सायाबुङ सामन्याता सादा सेतो रंगको लामो सुतीको कपडा हुनेगरेको हो । चाडबाडमा सायाबुङलाई आकर्षक रुप दिदै चराचुरिंगीहरुको प्वाखले पनि सिगारिने गरिन्छ । मानवजातीले तानको अविस्कार गरेर कपडा बुन्नु थाले देखी नै सायाबुङको उत्पन्न भएको हो भन्ने मत पाईन्छ । तसर्थ यो प्राचिनकाल देखी नै किरातीहरुको शिरको परिहन हो ।

Contact

Kirat Khambu Rai
Sanskritik Sansthan Bagdogra

Stalin Nagar Road No: 5
Upper Bagdogra, Dist: Darjeeling
West Bengal 734014

  info@kiratraibagdogra.org

About Us

We work for the preservation and protection of our culture, tradition, language, heritage and customs plus to make our upcoming generation aware of it.

Follow us on Instagram

Like us on Facebook